Connect with us

Endüstri 4.0

Endüstri 4.0 neleri değiştirdi/değiştirecek?

Yayın Tarihi:

on

2000’li yıllara kadar uzanan Üçüncü Endüstri Devrimi süreci 2011 yılında Alman Ulusal Bilim ve Mühendislik Akademisi (Acatech) tarafından yapılan “Endüstri 4.0 Manifestosu” başlıklı bir yayınla sona ermiştir. Endüstri 4.0 kavramı, Alman Hükümetinin 2011 yılındaki bu çıkışıyla dünya gündemine girmiştir. Daha sonra, Dünya Ekonomik Forumu’nun kurucusu ve yönetim kurulu başkanı olan Klaus Schwab’un, 2016 yılında Davos’ta yaptığı konuşmada, Dördüncü Endüstri Devrimine ilişkin olarak, “Bugün karşı karşıya kaldığımız çok çeşitli ve büyüleyici zorluklardan en yoğun ve önemli olanı, yeni teknoloji devrimini anlamak ve şekillendirmektir. Bu, insanlığın dönüşümünden başka bir şey değildir. Yaşayış tarzımızı, çalışma şeklimizi ve birbirimizle ilişki kurma biçimimizi temelde değiştiren bir devrimin başlangıcındayız. Dördüncü Endüstri Devrimi olarak düşündüğüm şey; ölçeği, kapsamı ve karmaşıklığı ile insanlığın daha önce deneyimlediği hiçbir şeye benzememektedir…” sözlerini sarf etmesi, artık Endüstri 4.0’ın belli bir altyapısının da oluştuğunun işaretiydi. 

Endüstri 4.0 temel olarak; insanlar, makineler ve ürünler arasında gerçek zamanlı iletişim, bağlantı ve tanımlamaların gerçekleştirilmesini sağlayacak; bu sayede, son derece yüksek bir esneklik içeren, müşteri taleplerine göre özelleşmiş ve dijitalleşmiş akıllı imalat modelleri geliştirilebilecektir. Burada zikredilen akıllı imalat modeli; üretimin merkezileşmeden çıkarılıp, yerelleştirilmeye dönüşümü ve ürünün tek tip olmaktan, kişiye özel hale gelmesidir. Kullanıcılar ya da tüketicilerin artık kısmen değil, tamamen üretime katılacakları, gerçek dünyanın sınırlarının sanal dünyanın olanakları ile ortadan kalktığı, dolayısıyla Siber Fiziksel Üretim Sistemlerinin (SFS) hayatımızın vazgeçilmezi olacağı bir çağa adım atmış bulunmaktayız.

Endüstri 4.0’la birlikte, kullanıcıların ya da tüketicilerin artık kısmen değil, tamamen üretime katılacakları dile getirilmektedir. Bu durum, nasıl ve hangi aşamalarla gerçekleşecektir?

Endüstri 4.0 temelde dokuz alandaki gelişmeler dahilinde vücut bulmaktadır. Bu kapsamda; büyük veri analizi, bulut teknolojileri, zenginleştirilmiş gerçeklik, yatay ve dikey yazılım entegrasyonu ile siber güvenlik daha ziyade işin yazılım ağırlıktı kısmını oluştururken; 3D yazıcılar, sensörler, akıllı robotlar ve nesnelerin interneti ise donanım ağırlıklı kısımdadır.

Enerji 4.0 ve enerji

Endüstri 4.0’ın hayatımıza getireceği yeniliklerin yanında, enerji ile ilgili de pek çok açılıma yol açacağı beklenmektedir. Bu kapsamda, enerjinin şimdiye kadarki tüm endüstri devrimlerinde anahtar rol oynadığı açıktır.

Enerji kullanımı açısından Endüstri 4.0’a bakıldığında, önceki endüstri devrimlerinde yaşanan enerji yoğun kullanımın yerini temel olarak daha bilinçli tüketim, enerji tasarrufu ve enerji verimliliğinin alacağını söylemek mümkündür. Bu kapsamda, Endüstri 4.0 ile enerji konusunda yaşanacak olası gelişmeler şöyle özetlenebilir: 

– Kullanılacak akıllı teknolojiler ve ileri otomasyon sayesinde enerji verimliliği artacak, bu durum daha az enerji ile daha çok üretimi mümkün kılacaktır. 

– Yenilenebilir enerji kaynaklarının daha fazla kullanımı söz konusu olacaktır, zira özellikle yenilenebilir enerji kaynaklarını elektrik enerjisine dönüştüren kalemlerdeki (güneş panelleri, rüzgâr santralleri vb.) kurulum maliyetlerinin makul seviyelere ineceği öngörülmektedir. 

– Enerji nakil hatlarının işletiminde kullanılan kontrol sistemleri ile nesnelerin interneti (IOT) çözümlerinin gelişmesi, enerji nakil hatlarının (petrol, doğalgaz boru hatları, elektrik iletim hatları vb.) güvenliğini artıracak, hatlarda oluşabilecek sorunlar hızlı ve çok fazla noktadan alınacak veriler ile daha sorun oluşmadan tespit edileceği için sürekli, kesintisiz ve sorunsuz enerji sağlanması mümkün olabilecektir. 

– İnsansız sistemlerin gelişmesiyle; havadan, deniz altından, karadan tüm enerji nakil hatlarının sürekli izlenmesi mümkün olacağı için; hırsızlık, sabotaj gibi olaylar erken tespit edilebilecek ve çok hızlı müdahale mümkün olacaktır. 

– Enerji depolama çözümlerinin gelişmesi ile hızlı ve ucuz depolama mümkün olabilecektir. Bu sayede, elektrikli araçların kullanımı yaygınlaşacak ayrıca yenilenebilir enerji kaynaklarından üretilen enerjinin kolayca depolanması mümkün olacağından, alternatifli kesintisiz yenilenebilir enerji çözümleri sunulabilecektir. 

– Enerji verimliliğinin artması fosil yakıtların tüketimini azaltacaktır. Ayrıca bilişim teknolojilerinin gelişmesi de insanların çalışma şekillerini değiştireceğinden, evinden çıkmadan çalışanların sayısı artacak, bu durum ulaşım için harcanan petrol giderlerini azaltacaktır. 

– Çevreye dost enerji üretimine getirilecek teşvikler ve çevreyi kirletenlere verilecek yüksek cezalar, yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımını yaygınlaştıracaktır. 

– Yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımındaki artışla birlikte enerji verimliliğinin de artması enerjinin lokal olarak üretilip, üretildiği yerde ya da hemen yakınında tüketilmesini mümkün kılacaktır. Dolayısıyla, microgrid uygulamaları geniş çaplı olarak hayata geçirilebilecek, bu sayede hem enerji nakli sırasında oluşan kayıp, kaçak olaylarına engel olunacak hem de iletim hattı kurulum, bakım, onarım maliyetleri çok büyük oranda düşecektir. 

İlk olarak Almanya tarafından dile getirilen; sonrasındaysa Avrupa genelinde destek gören Endüstri 4.0’a karşılık; Japonya’nın Toplum 5.0 hamlesi; Avrupa Birliği’nden ayrılan İngiltere’nin ise Catapult Programını duyurması; gelişmiş ülkelerin ekonomik büyümedeki kötü gidişatlarına farklı çözüm arayışları olduğu kadar; kendilerini diğerlerinden bir adım öne çıkarma çabalarıdır. Tüm bu gelişmeleri yakından takip ettiğini ve kendisinin de boş olmadığını kanıtlamak adına; Çin’de “Made in China 2025” 16 konseptini duyurmuştur.

Kaynak

Endüstri 4.0’ın Ekonomi-Politiği“, Hakan Arslanoğlu, 20 Mayıs 2017.

Türkiye endüstrisine, alana özel, spesifik yayınlar üreten MONETA Tanıtım’ın sektörel dergilerinin ve web portallarının editörlüğünü yapmaktayım. Yeni nesil, dinamik yayıncılık anlayışıyla, dijital ve basılı mecralarda içerik geliştirmek için çalışmaktayız.

Endüstri 4.0

İnsanları asiste edecek sezgisel ve hızlı yeni kolaboratif robotlar 

Yayın Tarihi:

on

Günümüzde endüstriyel robotlar; elektronik, otomobil, ilaç, gıda, içecek ve sağlık ürünleri üretimi başta olmak üzere pek çok farklı alanda her geçen gün daha fazla kullanılıyor. Üretim tesislerinde çalışanlar arasında yeterli sosyal mesafenin sağlanması gibi son dönemde ortaya çıkan ihtiyaçların karşılanması noktasında da insanlarla iş birliği içinde çalışan robotlara duyulan talebin artması bekleniyor. Verimin artması, maliyetlerin azalması, çevreye katkı ve sosyal mesafe konularındaki ihtiyaçlara yanıt olarak Mitsubishi Electric, yeni MELFA ASSISTA serisi kolaboratif robotları ve RT VisualBox mühendislik yazılımını piyasaya sundu. 

Fabrika otomasyon sektörünün öncü markası Mitsubishi Electric; şirketlerin robotik sistemlerini hızlı, sezgisel ve daha düşük maliyetlerde kurmalarına, hızla değişen iş ortamları ve sosyal ihtiyaçlara esnek bir şekilde yanıt vermelerine imkân sağlayacak yeni MELFA ASSISTA serisi kolaboratif robotları geliştirdi. Teknoloji devi Mitsubishi Electric, kolaboratif robot serisiyle birlikte hızlı ve kolay bir sistem kurulumu için RT VisualBox sezgisel mühendislik yazılımını da ilk defa müşterilerinin hizmetine sunuyor.

Mitsubishi Electric, MELFA ASSISTA ve RT VisualBox yazılımını daha verimli bir üretim gerçekleştirmek, robotik üretim sistemlerinin Toplam Sahip Olma Maliyetini (TCO) azaltmak ve üretim sahalarında çalışanlar arasında yeterli sosyal mesafenin sağlanması gibi yeni ihtiyaçları karşılamak için tasarladı. Yeni kolaboratif robot serisi, sağladığı üretim optimizasyonu ile enerji tüketiminin azaltılmasına yardımcı olacak ve çevreye katkıda bulunacak. 

Sezgisel akış şeması programlamasıyla kolaylaştırılmış uygulama geliştirme süreci

Mitsubishi Electric tarafından geliştirilen RT VisualBox programlama aracı, robot elleri ve kameralar gibi diğer cihazlarla bağlantı dâhil bir olay zincirinde blok diyagramlar arasında bağlantı kurarak manevra sıralarının sezgisel bir şekilde oluşturulmasına imkân tanıyor. Program geliştirme ve tasarım süresinin kısalması sayesinde ise sistemin toplam sahip olma maliyeti (TCO) azalıyor. 

Özel kontrol paneli sayesinde hızlı robot kurulumu

Robot kolundaki özel kontrol paneli, robot hareketlerinin hızlı bir şekilde öğretilmesini ve kaydedilmesini sağlayarak geleneksel endüstriyel robotlarda gerekli olan hareket programlarını oluşturmak, kaydetmek ve uygulamak için giriş ve kontrol cihazlarına duyulan ihtiyacı ortadan kaldırıyor. Sade tasarıma sahip kontrol panelinde yer alan az sayıda düğme sayesinde robotlar konusunda uzmanlık bilgisine sahip olmayan ve deneyimsiz kullanıcılar bile sistemi kolaylıkla kurabiliyor ve ek robot programlama maliyeti ortadan kalkıyor. 

LED lambasıyla kolaylaşan robot durum takibi

Robot durumunu gösteren farklı renkler kullanan parlak LED lambası, robot kolunda kolaylıkla görülebilecek bir konumda yer alıyor. LED lambası, robot kullanıcısının robotun durumunu kolay izlemesini sağlarken geleneksel izleme cihazlarına duyulan ihtiyacı ortadan kaldırıyor ve bu yönüyle yine toplam sahip olma maliyetinin (TCO) azaltılmasına katkıda bulunuyor. 

Sosyal mesafeye uygunluk ve insanlarla iş birliği içinde çalışma özelliği 

Mitsubishi Electric’in yeni kolaboratif robotu MELFA ASSISTA, güvenlik bariyerlerine ihtiyaç duyulmadan insan operatörlerle birlikte çalışmak için geliştirildi. Üretim tesislerinde çalışanlar arasında yeterli sosyal mesafenin sağlanması gibi yeni gereklilikleri karşılayan robotlar, maksimum güvenlik ve dayanıklılığa sahip cobot kullanım ve programlama kolaylığı sağlıyor. 

Robotlar; karmaşık ve hassas montaj görevlerini, hassas iş parçası tutma veya tekrarlayan toplama ve yerleştirme işlemlerini en yüksek düzeyde tutarlılık ve güvenilirlikle yerine getirebiliyor. Aynı zamanda hızla değişen iş ortamları ve sosyal ihtiyaçlara esnek bir şekilde yanıt verebiliyor. Robotların uygulama örnekleri arasında; otomotiv montaj hatlarında insan operatörleriyle birlikte çalışma veya üretim hatlarında paketleme gibi işlemler yer alıyor. 

Artan ürün kalitesi, maksimum uygulama esnekliği

MELFA ASISTA, 5 kg anma yüküyle ±0.03mm* gibi olağanüstü düzeyde yüksek bir tekrar hassasiyetine sahip olup 910 mm yarıçaplara ulaşabiliyor. Bu sayede, ürün kalitesini artırırken kalite kontrol süresini azaltıyor ve genel kalite standartlarını daha yüksek düzeyde karşılıyor. 

MELFA ASSISTA’nın sunduğu bir diğer avantaj ise iş birliği modları arasında geçiş yapabilme özelliği. Normal yavaş hızlardan daha endüstriyel “iş birlikçi üretim” ortamı için yüksek hızlara geçiş yapabiliyor ve bu sayede maksimum uygulama esnekliği sağlanırken mümkün olan en iyi yatırım getirisi sunuluyor. 

Uluslararası standartlara uygunluk

Yeni MELFA ASSISTA serisi robotlar, ISO 10218-1 endüstriyel robotlar için güvenlik gereksinimleri ve ISO/TS15066 kolaboratif robotlar için teknik şartname gibi uluslararası güvenlik ve robotik standartlarına uygun olarak üretildi. Robotlar, çarpışma algılama gibi güvenlik özelliklerine sahip olarak insanlarla iş birliği içinde çalışacak.

Güvenirliği artırmak için başka bir lider uluslararası belgelendirme kuruluşunun fonksiyonel güvenlik standartlarına uyumun sağlanması da planlanıyor. MELFA ASSISTA serisi robotlar, aynı zamanda ABD Ulusal Sanitasyon Vakfı tarafından gıda ve içecek ürünleri üretimi için onaylanan NSF H1 gıda sınıfı yağları kullanma seçeneği de sunmaya hazırlanıyor. 

Ek özelliklerle uygulama kapsamı genişletilecek 

Elektrikli tutucu ve kamera gibi sertifikalı çevre donanımları da RT VisualBox ile kolaylıkla bağlanabiliyor. Yakın zamanda sertifikalı şirket listesinin ve bağlanabilecek cihazların sayısının artırılarak MELFA ASSISTA serisinin uygulama kapsamının genişletilmesi planlanıyor.

Devamını Oku

Endüstri 4.0

Üretimin geleceği dijital fabrikalar

Yayın Tarihi:

on

“Evden uzaya” kadar çok sayıda sektörde ileri teknoloji çözümleriyle öne çıkan Mitsubishi Electric, TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) iş birliğiyle düzenlediği webinar serisinde sektör profesyonelleri ve öğrencilerle buluştu. İşletmelerin üretim hatlarının dijitalleşmesini ve bu sayede akıllı üretime geçmelerini sağlayan Mitsubishi Electric, “Dijital Fabrikalar Zamanı” konseptiyle hayata geçirilen online seminerlerde “Gömülü Bilgisayar Sistemleri”, “Robotlar” ve “Akıllı PLC’ler” başlıklı konularla ilgili güncel gelişmeleri katılımcılarla paylaştı. Mitsubishi Electric Türkiye Fabrika Otomasyon Sistemleri Bölümü Ürün Yönetimi ve İş Geliştirme Kıdemli Müdürü Tolga Bizel’in gerçekleştirdiği sunumlar, katılımcılar tarafından yoğun ilgi gördü. 

Türkiye’de sanayiciler ve alt yapı projeleri için iddialı bir çözüm ortağı olduğu dijital dönüşüm alanında önemli yatırımlar ve çalışmalar hayata geçiren Mitsubishi Electric, pandemi döneminde paydaşlarıyla olan iletişimini dijital platformlar üzerinden sürdürmeye devam ediyor. Mitsubishi Electric, son olarak TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) iş birliğiyle “Dijital Fabrikalar Zamanı” konseptli webinar serisi düzenledi. Mitsubishi Electric Türkiye Fabrika Otomasyon Sistemleri Bölümü Ürün Yönetimi ve İş Geliştirme Kıdemli Müdürü Tolga Bizel; program kapsamında “Gömülü Bilgisayar Sistemleri”, “Robotlar” ve “Akıllı PLC’ler” başlıklı sunumları gerçekleştirdi. 

Sanayi 4.0’a yanıtı olan dijital fabrika konsepti e-F@ctory ile üreticilerin küresel rekabette öne çıkmasına imkân tanıyan Mitsubishi Electric; webinar serisinde dijital dönüşümün bugünü, geleceği ve markanın inovatif teknolojilerini katılımcılarla paylaştı.  

Mitsubishi Electric gömülü bilgisayar sistemleriyle üretime anlık cevap veriyor

“Gömülü Bilgisayar Sistemleri” başlıklı seminerlerde IT sistemleriyle üretim katmanı arasındaki bir sistemi ifade eden gömülü bilgisayar sistemlerini anlatan Tolga Bizel, Mitsubishi Electric’in bu alanda yaptığı çalışmalar hakkında detayları paylaştı. Bizel, mevcut durumda hem sürecin uzun olması hem de server maliyetinden dolayı fabrika otomasyonu alanında faaliyet gösteren her şirketin kendine özel ortak bir haberleşme ağı protokolü geliştirdiğini söyleyerek şu bilgileri verdi: “Bu haberleşme protokolü sayesinde haberleşme gerçek zamanlı ve yerinde yapılabiliyor. Yeni çalışmalarla, üretim alanındaki bilgilerin ve farklı makinelerdeki dataların toplanması ve model üretim ağına taşınmasıyla gerçek zamanlı tanı yapılarak analizi mümkün hale geliyor. Birçok farklı makineden gelen bilginin analizi yapılabiliyor ve sonraki katmanda kullanılabiliyor. Örneğin; akım, gerilim, nem, sıcaklık gibi veriler toplanıyor, kullanılabilecek şekilde sıralama yapılabiliyor ya da istenen bilgi çıkarılabiliyor. Böylece gerçek zamanlı veri kullanıma hazır hale geliyor. Ürün ile üretim hattının ağacının ve veri modelinin çıkarılması, hem üretimin kesintisiz şekilde devam etmesine hem de iş akışına anlık cevap verilebilmesine imkân sağlıyor. Mitsubishi Electric olarak verilerin ve datanın toplanarak anlık olarak işlenmesi konusunda sertifika anlaşmalarımız var. Bizim sistemimizde, datanın toplanması ve fabrika içindeki gömülü bir bilgisayarda işlenerek anlamlı hale getirilmesi mümkün oluyor, bu da maliyet ve iş sürecinde büyük tasarruf sağlıyor.” 

e-F@ctory altyapısı sayesinde robotlar diğer ürünlerle de haberleşebiliyorlar

Teknolojik çözümleriyle Türk sanayisine geleceğin dijital fabrikalarını bugünden kurabilme imkânı tanıyan Mitsubishi Electric’in robotik uygulamaları hakkında bilgi veren Tolga Bizel, dijital dönüşüm çağında makinelerin çevrelerinde olup bitenleri anlayabilecek ve birbirleriyle internet protokolleri aracılığıyla iletişim kurabilecek duruma geldiklerini söyledi. Mitsubishi Electric’in bu yeni endüstri evresine e-F@ctory konseptiyle yanıt verdiğini söyleyen Bizel, bu altyapı içinde robotların çok önemli bir rol oynadığını vurgulayarak şunları söyledi: “Günümüzde robotlar arası veri transferi giderek hızlanıyor ve birbirleriyle konuşabilen ileri robot teknolojileri sayesinde robotlar artık kendi kendilerini daha detaylı ve koordineli olarak kontrol edebiliyor. Bugün e-F@ctory altyapısı sayesinde robotlar üretim hattındaki diğer ürünlerle de haberleşebiliyorlar ve bilgileri insan kontrolünden bağımsız olarak hem kendi aralarında hem de fabrikayı kontrol eden ana sistemle paylaşıp verimliliği artırmak için hazır durumdalar. e-F@ctory konseptinde fabrika otomasyonunda yer alan tüm ürünler birbirleriyle entegre ve açık bir mimari ile çalışıyor.”

Yeni nesil, yüksek performanslı robotlar

Gelişmiş ve esnek üretimi daha basit bir yaklaşımla sunan “Yeni Nesil Üretim”in altını çizen MELFA FR Serisi robotlar hakkında da bilgi veren Tolga Bizel, şunları söyledi: “MELFA FR Serisi robotlar, robot bakım maliyetlerini minimum düzeyde tutmak için tasarlandı. Eşsiz mekanik tasarımıyla bakım periyodlarının uzun olduğu bu robot serisinin AI tabanlı kestirimci bakım fonksiyonuyla birleştirilmesi, planlı veya beklenmedik arızaları azaltarak üretim süresini önemli düzeyde artırıyor. MELFA SafePlus ise güvenli, iş birliğine dayalı çalışma uygulamalarına sahip ve robotlarla insanların, yüksek hız ve yüksek performans sunarken aynı zamanda yüksek seviyelerde güvenlik içinde birlikte çalışmasına olanak sağlıyor.”

Akıllı PLC’ler ile hızlı ve senkronize haberleşme 

Mitsubishi Electric’in tasarım, üretim ve bakım konusundaki uzmanlığını “Akıllı PLC’ler” başlığıyla anlatan Tolga Bizel, markanın dünyanın en büyük kompakt PLC üreticisi, aynı zamanda sayılı servo ve invertör sistemleri üreticilerinden biri olduğunu söyledi. Bizel ayrıca; “Mitsubishi Electric, sektörde hızlı bir haberleşme altyapısına sahip az sayıdaki firmadan biri. Kesintisiz iletişim avantajı sağlayan çözümlerimiz, Marmaray gibi çok önemli projelerde de kullanılıyor. Ürünlerin arıza oranını yavaşlatan Akıllı PLC’ler, özellikle senkronize olarak çalışması gereken tesislerde çok hızlı çalışarak büyük bir avantaj sağlıyor. Invertörlere kolayca bağlanan Akıllı PLC’ler, ek fonksiyonlarla genişletilebildiği gibi basit kurgularla da çalışabiliyor. Akıllı PLC çözümlerimiz, çok geniş bir ürün ailesiyle hızlı ve kesintisiz şekilde haberleşiyor ve anlık raporları gönderiyor. Gıda, enerji üretim santrali, su arıtma tesisi ya da ahşap doğrama gibi birbirinden farklı alanlarda faaliyet gösteren fabrikaların ihtiyaçlarına uygun hazır fonksiyonlar ve çok hızlı algoritmalarla cevap veriyoruz. Son zamanda, Türkiye’de öncü otomotiv markalarıyla da e-F@ctory kapsamında çalışmalar yapmaya başladık” açıklamasında bulundu.

“Eğitime katkıyı sürdüreceğiz”

Türkiye’de 17 üniversitede sistemlerini öğrencilerle buluşturduklarını ve yedi üniversitede robotlarının bulunduğunu söyleyen Tolga Bizel, bu sayının artırılması için çalıştıklarını söyleyerek mühendislerle öğrencileri bir araya getirdikleri çalışmalarla da eğitime ve insan kaynaklarına katkı sağlamayı sürdüreceklerini sözlerine ekledi.

Devamını Oku

Endüstri 4.0

Devridaim makineleri ve sahtekârlık

Yayın Tarihi:

on

“Asrın buluşu. Yaşamımızı da kökünden değiştirecek buluş”. “Garajında icat ettiği makineyle fizik yasalarını alt üst etti”. “Emekli öğretmenin geliştirdiği kendi kendine çalışan motor”. “Suyla çalışan araba geliştirildi”. “Uçak mühendisinin tek başına geliştirdiği havayla çalışan uçak tasarımı uluslararası ilgi gördü”. “NASA’dan teklif aldı ama o, buluşunun vatanında kalmasını yeğledi”… Birçok ülkede olduğu gibi ülkemizde de bu tür haberler ara sıra medyaya konu olmayı başarır. Hatta bu türden haberler önemli bilimsel kurumların adı kullanılarak ve saygın kişilerin katılımı sağlanarak bir ciddiyet havası içinde medyanın ilgi odağı olabiliyor. 

Tabii ki bu zarif sahtekârlık kokan cümleler sadece bilim dünyasında kurulmaz; günümüzde hala zihinlerde canlı olan “Çiftlik Bank”, “Sahte Bal” üreticileri ve “Bu ürünü deponuza koyun yakıt tasarrufu elde edin” gibi örneklerle birçok alanda bu sahtekârlık devam etmekte. Bu “yiğit” insanlar ürün tanıtımlarında ülkenin önde gelen üniversitelerinden alınan “Onay” belgelerini televizyon programlarında çekinmeden gösterirler. Aslında çekinmelerine gerekte yok, çünkü bu belgelerin çoğu üniversitelerin verdiği olumsuz belgelerdir ve kişinin istediği şey de tam olarak budur; yani kurumun antetli raporudur, bu raporun olumlu olmayacağını kendisi de bilir (ki ekranlarda gösterilen belgelerde kurum amblemi dışında pek bir şey okunmaz)… Tüm bunların kök nedeni insanın yeme-içme gibi doğal bağımlılık seviyesindeki bir ihtiyacından; “inanma isteği”nden kaynaklanır. Aşk, din, sahtekârlık bu güdü üzerinden yükselir. Ama biz akşam eve rahat gidebilmek için bu işin sadece bilim tarafını ele alalım.

Bilim insanoğlunun yöntemli bir şekilde evreni anlama çabasıdır. Mutlak bir gerçekten daha çok yanlışlığı kanıtlanabilir, sınanabilir bilginin peşindedir. Yani doğruluğu kanıtlanamıyorsa yanlışlığının kanıtlanması büyük bir başarı, hatta doğruluğunun dolaylı olarak sınanması gibidir, bu yöntemi en çok matematikçiler kullanır çünkü soyut çalışırlar, tüm iş ekipmanları kâğıt ve kalemdir. Bilginin üretilmesinde bilim insanlarının kişisel duygu ve zaaflarının etkisi en aza indirilmeye çalışılır, çünkü bilimde “bence” yoktur.

Dünyanın enerji sorununu kökten çözecek ucuz yöntemler ve makineler bulma çabası, geçmiş yüzyıllarda birçok bilim insanını meşgul etti. Devridaim makinesi fiziksel anlamda dışarıdan enerji alımına gerek duymadan kendi kendine sonsuza dek hareket eden kuramsal bir makine demektir. Bugünkü genel kullanımı çerçevesinde tanımı biraz daraltacak olursak, devridaim makinesi, dışarıdan hiçbir enerjiye (yakıt, ısı, hareket vb.) gereksinim duymaksızın, kullanılabilir hareket ya da elektrik enerjisi üretip dışarıya aktaran bir makinedir. Sistem bir miktar enerji verilerek harekete geçirildikten sonra hiçbir zaman enerjiye gereksinim duymaz ve sonsuza dek durmadan enerji üretir. Böylesine büyük vaatleri ve sonuçları olan, insanoğlunun enerji sorununu kökten çözecek bir buluş yapma düşü, tarih boyunca insanların ilgisini çekti. Bilinen en eski devridaim makinesi, 1150 yılında Hintli matematikçi ve gökbilimci Bhaskara’nın geliştirdiği bir çark sistemidir. 

20. yüzyıldaysa bu tür araştırmalar ve uğraşlar daha çok amatör araştırmacıların ilgi alanı oldu; hâlâ da olmakta. Ne yazık ki konunun toplumun gözündeki çekiciliği ve vaat ettiği getirilerin büyüklüğü, birçok bilim dışı insan ve bunlardan çıkar uman kişiler için de bitmez tükenmez bir hazine olarak görülüp kötüye kullanılıyor. Geliştirilen devridaim makinelerinin teknik ayrıntıları çok karmaşık olabilir; mekanik, elektrik, elektromanyetik, kimyasal işlemler kullanılmış olabilir ya da çok başvurulan bir yöntem olarak “gizlilik ilkesi” ne sığınarak teknik ayrıntılar açıklanmamış olabilir.

Orta çağdan günümüze kadar bu konuda ortaya atılan düşüncelerin ve başarılı olduğu ileri sürülen makinelerin sayısı binlercedir. Hatta bu konuda alınan patent sayısı da yüzlercedir. Günümüzde bile dünyada elinde tasarımlarıyla ya da garajında kurduğu makinelerle patent ofislerinin, bilimsel araştırma merkezlerinin ve medya kuruluşlarının kapılarını aşındıran birçok mucit vardır. Farklı ilkelerle çalışan bu binlerce icadın tek bir ortak özelliği vardır: Hiçbiri uygulamada başarılı olamamıştır. Eğer biri bile başarılı olsaydı, bugün daha farklı bir dünyada yaşıyor olurduk.

Başarısız olmalarının nedeni, biraz temel fizik bilgisi olanlar için çok açıktır. Devridaim makineleri, kuramsal olarak termodinamik yasalarıyla çelişir. Termodinamiğin birinci yasası, enerjinin korunumudur ve bize şunu söyler: Enerji bir biçimden bir başkasına dönüşse de toplam enerji her zaman sabittir; enerji yok edilemez, yoktan var edilemez. Enerji doğada değişik biçimlerde bulunur: Isı (termal), hareket (kinetik), elektrik, manyetik, ışık (elektromanyetik), kimyasal, nükleer ve yerçekimi potansiyel enerjisi gibi. Bütün doğal olaylarda ve kullandığımız makinelerde enerji bir biçimden başka bir biçime dönüşür. Hidroelektrik santraller suyun potansiyel enerjisini önce hareket(kinetik), sonra da elektrik enerjisine dönüştürür. Araba motorları benzindeki kimyasal enerjiyi hareket enerjisine çevirir. Başlangıçta 100 birim enerji varsa, en sonda da değişik biçimlerdeki enerjinin toplamı 100 birimdir. Bir alet geliştirip 100 verip 101 almak olanaksızdır. Devridaim makinelerinin ihlal ettiği bir başka temel fizik kuramı termodinamiğin ikinci yasası olan entropidir. Bütün doğal olaylarda düzensizlik (entropi) artar. Örneğin dağın tepesinde duran bir taşın, yerçekimi potansiyel enerjisi vardır. Taş vadiye yuvarlandığında bu enerji önce hareket (kinetik) enerjisine dönüşür. Taş hareketsiz duruma ulaştığında sürtünme ve çarpmalardan dolayı bütün enerji artık ısı enerjisine dönüşmüştür. Başlangıçtaki yerçekimi potansiyel enerjisi 100 birimse, son durumda çevreye yayılmış olan ısı enerjisi de 100 birim olur. Bu termodinamiğin birinci yasasıdır. İkinci yasanın öngördüğüyse taşın yuvarlanmasının yönüyle ilgilidir. Taş kendiliğinden vadiye yuvarlanır ve durur. Düzensizlik artmıştır ve bu doğaldır. Ama hiçbir şekilde çevredeki ısı taşta yeniden toplanıp taşı ilk bulunduğu noktaya çıkaramaz. Vadinin dibindeki taş ve çevreye yayılmış ısı durumu, dağın tepesinde duran taşa göre daha düzensiz bir durumdur. Bütün doğal olaylar daha düzensiz bir duruma doğru akar. Kendiliğinden dağa çıkan bir taş görmememizin fiziksel açıklaması budur. Tabii ki esnek bir düzenek kurup (trambolin gibi) düşen taşı, kendi enerjisiyle geriye fırlatmasını sağlayabiliriz. Ama ne kadar mükemmel bir düzenek kurarsak kuralım, fazladan enerji harcanmadan 100 m’den düşen taş yeniden 100 m’ye ulaşamaz. Yani %100 verimli bir makine hiç bir zaman yapılamaz. Kullanılabilir enerji her zaman azalır. Bu teknolojik bir problem değil, bir fizik yasasıdır. Termodinamiğin birinci yasası, “başta 100 birim toplam enerji varsa sonda da 100 birim vardır” der. İkinci yasaysa “başlangıçta 100 birim yararlı enerji varsa, son durumda bu miktar 100 birimden kesinlikle az olacaktır” der.

 İşin felsefesi ise Termodinamiğin ikinci yasasında şunu der; evren bir bütün halinde ölüyor. Bu yasa bir bakıma Yaratıcının varlığını ve evrenin sonunun geleceğini kanıtlar…

 Bilim insanları ne kadar uyarırsa uyarsın, yüzyıllardır süregelen devridaim makinesi yapmaya çalışanlar, bilim ve teknolojinin ilerlemesiyle daha karmaşık düzenekler ve daha ileri teknolojili modellerle ortaya çıkmayı sürdürecektir. Bildiğimiz kadarıyla dünyada çalışan tek devridaim makinesi, patent ofislerinin dönen kapılarıdır: Bu kapılar, hiçbir enerji gerektirmeden, devridaim makinesi icat ettiğini ileri sürenler sayesinde sonsuza kadar dönmeye devam edecek gibi görünüyor.

Kaynakça:

  1. R.Tanel, 2006, Termo. İkinci Yasası ve Entropi K. Ö. İ. Ö. Y. E. İ., İzmir, Dokuz Eylül Üni.
  2. M.Guillen(PH.D), 2001,  Dünyayı Değ.B.D., Ankara, Tübitak P.B.K.
  3. Y.Ekinci, Doç.Dr.(İsviçre Federal Tek. Ens., Zürih), 70, 12-2008, Ankara, BTD.
Devamını Oku
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement

Trendler

Copyright © 2011-2018 Moneta Tanıtım Organizasyon Reklamcılık Yayıncılık Tic. Ltd. Şti. - Canan Business Küçükbakkalköy Mah. Kocasinan Cad. Selvili Sokak No:4 Kat:12 Daire:78 Ataşehir İstanbul - T:0850 885 05 01 - info@monetatanitim.com