Connect with us

Elektrik Motorları

Sürücü ile motor arasındaki kablo uzunluğunun motor izolasyonuna etki̇si̇

Yayın Tarihi:

on

AC motor sürücüleri (VFD-Variable Frequency Drive), asenkron motorların uçlarına gelen gerilim ve frekans değerini değiştirerek motorda hız kontrolü yapılmasına imkân sağlayan elektronik devrelerdir. Endüstride sıklıkla kullanılan VFD’ler; hız kontrol cihazı, frekans konvertörü, inverter, AC sürücü gibi farklı isimlerle anılmaktadır. 

Şekil 1: AC Motor (VFD) Devresi

Sistemde kullanılan motor, etiketinde belirtilen hızından farklı bir hızda çalıştırılması gerekli ise veya motora belirli değişkenlere göre hız kontrolü yapılacaksa AC motor sürücüleri kullanılır. 

Sürücüler günümüzde küçük ev aletlerinden tutun da, sanayide kullanılan devasa motorlara kadar her yerde sıklıkla kullanılmaktadır. 

Üretimin değişmez parçası haline gelen sürücüler; 
  • Motoru aşırı akım ve gerilim piklerine karşı korur.
  • Yumuşak anahtarlama yapılmasına imkân sağlar.
  • Duruş ve kalkışlarda meydana gelebilecek mekanik ve elektriksel zorlanmaları minimum seviyeye indirir.
  • Düşük kapasiteye ihtiyaç duyulan uygulamalarda makinenin hızını azaltarak enerji tasarrufu yapılmasına olanak sağlar.
  • Kalkış sırasında motor ve kayışlardaki termal ve mekanik gerilimin azalmasına yardımcı olur.
  • Isıl ve mekanik stresleri azaltır.
  • Kullanıcıya dinamik fren yapabilme imkânı verir. 

Yukarıda sayılan avantajlarından dolayı, piyasada sürücülerin kullanımı günden güne artmakta ve sürücüler giderek önem kazanmaktadır.

Şekil 2: Sürücünün konumlandırma şekline göre örnekler (motora doğrudan akuple edilen vfd ve motora kablo, klemensle bağlantılı olan VFD)

Sistemden (motor+sürücü) istenilen performansın alınabilmesi ve sistemde arızaya sebebiyet verebilecek herhangi bir problemin oluşmaması için sürücülerin montajı sırasındaki yanlış konumlandırmalardan ve uzun kablolama uygulamalarından kaçınılmalıdır.

Aksi takdirde motor ile sürücü arasındaki kablonun kapasitif reaktansına, kablonun geometrisine, tipine ve uzunluğuna bağlı olarak Şekil 3’de görüldüğü gibi motor klemensinde motor izolasyonuna zarar verecek seviyelerde gerilim yükselmeleri ve salınımları oluşmaktadır. Aşağıdaki şekilde kırmızı ile gösterilen sürücü çıkışıyken, mavi ile gösterilen uzun kablo kullanımına bağlı olarak oluşan motor terminallerindeki gerilimin şeklidir. 

Şekil 3: Sürücü çıkışındaki ve motor klemensindeki gerilim dalga şekilleri

Motor ile sürücü arasında kullanılan uzun kablonun doğası gereği getirdiği kapasitif etkiden dolayı, motor izolasyonu dayanım sınırını aşan gerilimler motorun arızalanması için zemin hazırlar. 

Bu nedenle VFD kullanılan uygulamalarda, VFD ile birlikte kullanılan motor besleme kablosunun boyu önemli bir kriter olarak değerlendirilmeli ve VFD üreticisi tarafından da katalog verisi olarak verilen tehlikeli sınırları geçiyorsa, gerekli VFD aksesuarları kullanılarak bu yüksek gerilim etkisi bertaraf edilmelidir. Bu konuda VFD üreticilerinin tipik olarak önerdikleri aksesuarlar arasında;

– VFD çıkışında şok bobini (reaktör)

– dv/dt filtre

– Sinüs dalgası çıkış filtre modülü 

– L-C filtre sayılabilir.

Bu gibi aksesuarların, hangi kablo tipleri ve boylarından itibaren kullanılması gerektiği VFD üreticisi kataloglarında belirtilmektedir. Kullanılabilecek maksimum kablo boyları VFD’lerin içyapısı (IGBT’ler, dU/dt tetikleme hızı) ve çalışma parametreleri (PWM frekansı, modülasyon türü vb.) ile değişkenlik gösterebilmektedir.

Örnek teşkil etmesi açısından ekli olarak sunulmuş olan çok bilindik marka ve modellerin kullanım kılavuzları incelendiğinde, yaklaşık olarak görülmektedir ki küçük güçlerde (0.75kW ve altı) 20 metreden itibaren ve orta/yüksek güçlerde ise 50 metre gibi kablo boylarından sonra, motor klemenslerinde bahsi geçtiği gibi motor izolasyonuna zarar verebilecek seviyede yüksek gerilim salınımları oluşmaktadır. Ekranlı kablo kullanılması durumunda bu uzunluk değerleri daha da düşmektedir.

Kablo uzunluğuna bağlı olarak sürücüden motora iletilen gerilim sinyalleri Şekil 4 ve Şekil 5 üzerinde görülmektedir. Şekil 5’te; uzun kablo neticesinde motor klemenslerinde oluşabilen tehlikeli yüksek gerilim salınımları görülmektedir.

Motor sargıları, gerilim seviyesi sınır pik değerini ya da sınır yükselme süresini aşarsa zarar görür. Ayrıca motor klemensinde salınan gerilim, izin verilen maksimum gerilim seviyesini geçtiğinde, kısmi deşarj ya da korona adı verilen olay meydana gelir. Buna göre motor iletkenlerinin etrafındaki hava iyonize olarak iletken hale gelir. Bunun sonucunda iki iletken ya da iletken ile toprak arasında küçük gerilim atlamaları görülür. 

Sargı izolasyonunda küçük gerilim atlamalarından dolayı oluşacak olan çatlaklar mikroskobik olmasına rağmen, bu gerilim atlamaları periyodik olarak tekrarlandığında izolasyonun delinerek motorun yanmasına yol açabilir.

Şekil 4: Kablo uzunluğu izin verilen sınırlar dahilinde olduğunda (Önerilen)

Şekil 5: Kablo uzunluğu izin verilen sınırlar dışında olduğunda (Önerilmeyen)

Pratikte sürücü kaynaklı arızaları azaltmak için neler yapılabilir?

  • Sürücü ile motor arasındaki kablo uzunluğu mümkün olduğunca kısa tutulmalıdır. Kabaca 50 metre üzerindeki kablo uzunluklarında ilgili VFD’nin uzun motor kablosu kullanımı için önerilen aksesuarları uygulanmalı ya da yapılabiliyorsa motor kablosu kısaltılmalıdır.
  • Kullanım açısından yüksek performanslı VFD kablolar tercih edilmelidir. Bu sayede VFD kablosundan yayılan ve çevredeki elektronik ekipman, ticari tabanlı ethernet sistemleri ve basit enstrümantasyon kabloları gibi diğer teçhizata olan olumsuz etki minimize edilebilir.
  • Besleme kablosu ve motor endüktansı arasındaki uyumsuzluğu gidermek için sürücü çıkışına reaktör (çıkış şok bobini) adı verilen yüksek endüktanslı bobinler yerleştirilir. Böylece motor klemensinde salınan gerilimin miktarı azaltılabilir.
  • Sürücü çıkışındaki gerilimin yükselme hızını azaltmak için yine VFD çıkışında dv/dt filtreleri kullanılabilir. 

Şekil 6: Yüksek performanslı VFD kablosu örnekleri

Şekil 7: Sırasıyla şebeke geriliminin, sürücü çıkışındaki gerilimin ve dv/dt filtreleri kullanıldığı zaman VFD çıkışındaki gerilimin dalga şekilleri

Şekil 7’de sırasıyla şebeke geriliminin; sürücü çıkışındaki gerilimin ve dv/dt filtreleri kullanıldığı zaman VFD çıkışındaki gerilimin dalga şekilleri gösterilmektedir.

VFD kullanıcılarının, VFD’nin motora doğrudan akuple edilmediği ve motora kablo ile bağlantılı olduğu durumlarda; kablo uzunluğunun motor izolasyonuna etkisini minimize etmek ve VFD kaynaklı arızaları azaltmak için yukarıda belirtilen çözüm önerilerini dikkate alması tavsiye edilir.

Sürekli gelişme ilkesiyle kurulmuş; kendine kaliteli üretim yapmayı, ürünleriyle piyasada yenilik ve farklılık yaratmayı, bu farklılığı müşteri memnuniyeti doğrultusunda geliştirmeyi kendine ilke edinen ELK MOTOR’da Elektrik Mühendisi olarak çalışmaktadır.

Elektrik Motorları

MEG Endüstri, ambalaj ve paketleme endüstrisine özel çözümler sunuyor

Yayın Tarihi:

on

Avrasya Ambalaj Fuarı esnasında MEG Endüstri’ye konuk olduk ve Genel Müdür Mehmet Manafi’den, paketleme ve ambalaj endüstrisine dönük çözümleri hakkında bilgiler aldık.

Güç aktarım ve hareket kontrolü sektörünün sayılı çözüm merkezleri arasında yer alan MEG Endüstri’nin Avrasya Ambalaj Fuarı’ndaki standı katılımcılardan büyük ilgi gördü. Fuar esnasında bizlere vakit ayıran MEG Endüstri Genel Müdürü Mehmet Manafi’ye ilk olarak ambalaj ve paketleme sektörüne özel çözümlerini sorduk. Mehmet Bey bu konuda şunları belirtti: “Paketleme sektöründe kullanılan ürünler daha çok düşük kilovatlı ve az tork ihtiyacı olan ürünlerdir. Genel kullanımda daha az verimli ürünler kullanılıyor. Bunun da en büyük sebebi bu ürünlerin düşük fiyatlı olması. Bizim, Yılmaz Redüktör ürün grubunda bu soruna çözüm getirdiğimiz küçük seri konik dişli redüktörlerimiz var. Bu ürünler bahsettiğim sonsuz vidalı redüktörlere muadil olarak olarak üretilmiştir. Sonsuz vidalı redüktörlerin verim oranı yüzde 70’ken, bizim küçük seri konik dişli redüktörlerimizde yüzde 94 civarındadır. Aynı şekilde bizim komple sürücü entegreli çözümlerimiz var ve bu da paketleme ve gıda sektörü için son derece etkili bir çözüm olarak öne çıkmaktadır.”

Avrasya Ambalaj Fuarı’nı değerlendirmesini istediğimiz de ise Mehmet Bey şunları söyledi: “İlgi güzel, Yurt dışından gelen müşteriler, ziyaretçiler çok fazla var. Tabii katılımcı sayısı çok fazla. Yeni katılımcılar var. Sektöre yeni girenleri görüyoruz. Hareketli bir fuar.”

Yeni döneme ilişkin hazırlıklarını sorduğumuz MEG Endüstri Genel Müdürü Mehmet Manafi, şunları 25söyledi: “Ambalaj ve paketleme sektörüne yönelik yeni ürünlerimiz olacak. Daha çok otomasyonla alakalı ürünlerimiz bu sektöre hitap ediyor. Yeni PLC’lerimiz var, HMI ekranlarımız var. Yeni invertör gruplarımız var. Tabii bunların redüktörle ve motorla entegre bir şekilde paketleme sektörünün en büyük sorunlarından olan entegre ürün çözümleri konusunda ilerleyen zamanlarda daha da iyi çözümler sunacağız.”

Devamını Oku

Elektrik Motorları

“GMTCNT” Step Motor ve Sürücülerle endüstride yenilikçi yaklaşım

Yayın Tarihi:

on

30 yıllık endüstriyel otomasyon birikimi üzerine, mikroişlemci tabanlı birbiri ile haberleşebilen endüstriyel cihazlar tasarlamak ve üretmek amacıyla kurulmuş olan GMT, imalatçıların toplam çözüme yönelik ihtiyaçlarına yenilikçi çözümler geliştirmeye devam ediyor. Firma, Step Motor ve Sürücü cihazlarıyla imalat sektöründe hem ekipman hem de imalat kalitelerinin artmasına öncülük ediyor.

Ar-Ge çalışmalarına devam eden GMT, ülkemizin ilk yerli ve milli PLC’lerini üretmektedir.

Firma, endüstriyel otomasyon pazarında yaygın olarak kullanılan Step Motor ve Sürücülerle, Yazıcılar, CNC makineleri, 3D printerlar & prototipleme makineleri, lazer kesiciler, lineer aktüatörler, tutma ve yerleştirme makine imalatçılarına çözümler sunmaktadır. “GMTCNT” Motorlar ve Sürücüler başlıca şu özelliklere sahiptir:

  • 32-bit DSP teknolojisi
  • Optik izoleli girişler
  • Düşük gürültü ve titreşim
  • 4 ve 8 kablolu step motor sürebilme
  • Akım ayar olanağı
  • Hareketsiz durumda otomatik akım düşürme
  • 200kHz`e kadar giriş frekansı
  • Yüksek gerilim, düşük gerilim ve kısa devre koruması
  • Mikro Step ayar imkânı
  • Alarm çıkışı

Politikası birbiriyle konuşabilen yüksek teknolojiler üretmek olan GMT, bugün ürünlerini onlarca ülkeye ihraç ederek bir dünya markası olma yolunda emin adımlarla ilerliyor. GMT’nin geniş ürün yelpazesine www.gmtcontrol.com adresinden ulaşabilirsiniz.

Devamını Oku

Elektrik Motorları

MEG Endüstri, ISK-Sodex 2019’da boy gösterdi

Yayın Tarihi:

on

Güç aktarım sektörünün dinamik çözüm merkezi MEG Endüstri ISK-Sodex Fuarı’nda boy gösterdi. Fuar esnasında firmanın standına konuk olduk ve Genel Müdür Mehmet Manafi’yle kısa bir görüşme gerçekleştirdik.

İlk olarak fuarda sergiledikleri ürünler hakkında bilgi rica ettiğimiz Mehmet Bey şunları kaydetti: “ISK-Sodex 2019’da sektör ihtiyaçları gereği ön planda elektrik motorları ve sürücülerimizi sergiledik. Ayrıca redüktörlerimiz’de mevcut standımızda. Biz ISK-SODEX 2019’a Yılmaz Grubu’nun çözüm ortağı olarak katıldık. Yılmaz Grubu’nun yani Yılmaz Redüktör ve ELK Motor’un sadece ürün satışını değil, teknik çözümler de sunuyoruz müşterilerimize. Yan standımız MES Döküm Yılmaz grubun diğer firmasıdır. Çerkezköy’de modern bir döküm tesisimiz mevcuttur. Bu fuarda Yılmaz grubunun tüm firmaları ve ürünleri ile katıldık.”

ISK-Sodex 2019 Fuarı’na ilişkin değerlendirmesini sorduğumuzda ise Mehmet Bey şunları söyledi: “Fuar güzel, dinamiği yüksek bir fuar. Türkiye’de çok büyük bir potansiyelin olduğunu burada görüyoruz. Bu fuarda bizim hedef sektörlerimiz iklimlendirme sistemleri; kompresör ve pompa sistemleridir. Bu sektörlerde ciddi anlamda bir potansiyelin olduğunu görebiliyoruz. Her ne kadar bir durgunluk döneminden geçsek de ISK-Sodex 2019 fuarı ileride büyük işler yapacağımızı gösterdi.”

Sektöre ve rekabet ortamına ilişkin genel değerlendirmesini almak istediğimizde ise MEG Endüstri Genel Müdürü Mehmet Manafi şunları belirtti: “Rekabet gitgide zorlaşıyor ancak bunun yanı sıra kalite de yükseliyor. Rekabete ekonomik anlamdan bakarsak kötü; kâr marjlarımız kötüye gidiyor ancak genel olarak kalite anlamında da rekabet artıyor ki bu da olumlu bir şey. Daha önce piyasada belli başlı firmalar varken şimdi bakıyorsunuz ki daha fazla sayıda firma var ve hepsinin de kalitesi belirli bir noktaya gelmiş durumda. Bu tabii ülke adına sevindirici bir şey.”

Yeni dönemde yeni ürünler

Son olarak firma olarak yeni dönemde ne gibi yenilikler yapmayı planladıklarını sorduğumuz Mehmet Bey, şu bilgileri verdi: “Bizi destekleyen ve büyük yatırımları olan ELK Motor ve Yılmaz Redüktör’de Yeni ürünlerimiz var. ELK Motor olarak yeni tesisimizde 135.000 metrekare kare alan üzerine kurulu 50.000 metrekare kapalı alanda faaliyete başladık. Yıllık 1.000.000 adet üzeri kapasiteye sahibiz. 315 gövde büyüklüğü çalışmaları devam ediyor. UL sertifikasını standart olarak 180 tip motora kadar müşterilerimize sunuyoruz. Monofaze Motorlarımız piyasaya çıkacak. IE3 ve IE4 motor üretimi IE2 gibi standart üretimimizde daha da hızlanacak. MEG Endüstri olarak pazarlama ve teknik satış ağı bağlamında buna paralel olarak bir büyüme hedefimiz var. Büyüyen hedeflerimizde ihracat, teknik satışlar ve müşteriye özel çözümler ön plandadır. Hep birlikte ülkemiz ve sanayimiz adına büyük ilerlemeler yaşayacağımıza inanıyorum. Sektörümüzde ürün kalitesi ve doğru rekabet arttıkça hepimizin kazanacağına inanıyorum. Bize zaman ayırdığınız için teşekkür ediyorum. ”

Devamını Oku
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement

Trendler

Copyright © 2011-2018 Moneta Tanıtım Organizasyon Reklamcılık Yayıncılık Tic. Ltd. Şti. - Canan Business Küçükbakkalköy Mah. Kocasinan Cad. Selvili Sokak No:4 Kat:12 Daire:78 Ataşehir İstanbul - T:0850 885 05 01 - info@monetatanitim.com