Connect with us

Elektrik Motorları

Asenkron motorların üretim süreçleri

Yayın Tarihi:

on

Asenkron motorlar endüstride en fazla kullanılan elektrik motorlarıdır. Çalışma ilkesi bakımından asenkron motorlara indüksiyon motorları da denir. Genellikle motor olarak çalıştırılırlar, fakat belirli koşulların sağlanması durumunda generatör olarak da çalıştırılabilirler. Asenkron motorlar sincap kafesli (kısa devreli rotorlu) ve bilezikli (sargılı rotorlu) olmak üzere iki çeşittir. Stator ve rotor olmak üzere iki ana kısımdan oluşurlar.

Asenkron motorların avantaj ve dezavantajları şu şekilde sıralanabilir:

  • Sürekli bakım istemezler
  • Diğer elektrik motorlarına oranla ucuz ve sağlamdırlar
  • Çalışma anında ark (kıvılcım) üretmezler
  • Yük altında devir sayıları çok değişmez
  • Elektronik devreler yardımıyla (frekans dönüştürücüleri) devir sayısı kolayca ayarlanabilir
  • Küçük güçlerden çok büyük güçlere kadar imal edilebilirler
  • Genelde bir ve üç fazlı olarak üretilirler
  • Kalkış anında nominal akımının 5-7 katı fazla akım çekerler

Asenkron Motorun Üretim Aşamaları

  • Genel olarak motor üretim aşamasında şu adımlar izlenir:
  • Motor için kullanılan bakır tellerin imalatı/tedariki
  • Stator ve rotor sac paketlerinin imalatı
  • Rotor enjeksiyonun yapılması
  • Milin işlenmesi ve rotora geçirilmesi
  • Mil geçirilmiş ve tornalanmış rotorun balans ayarının yapılması
  • Stator sargılarının sarılması, yerleştirilmesi ve testlerinin yapılması
  • Sargıların verniklenmesi
  • Sargılı stator sac paketinin gövdeye geçirilmesi
  • Gövde ve kapakların egalize işleminin yapılması
  • Motor montajının gerçekleştirilmesi
  • Motor rutin testlerinin yapılması
  • Boyama, fırınlama ve paketleme işlemlerinin yapılması

Stator ve rotor sac paketlerinin imalatı

Sincap kafesli asenkron motorların stator laminasyon paketleri, motorların elektriksel açıdan en önemli bölümlerinden biridir. İmalatta kullanılan silisli saclar tedarikçi firmadan belli boyutlarda dilimlenmiş bir şekilde tedarik edilir. Alınan sacların önce test işlemleri yapılır. Bu test işlemi sırasında sac numunelerinin demir kayıplarına ve B-H eğrisine bakılır, sacların beyan edilen değerlere uygun olup olmadığı görülür.

Sac paketlerinde tek parça çelik yerine ince dilinmiş birden fazla sac bir araya getirilerek kullanılır, bunun temel nedeni demir kayıplarını azaltmaktır. Silisli sac tercih edilmesinin nedeniyse oluşan histerisiz kayıplarını minimize etmektir.

Küçük güçlü motorlarda, tedarik edilen dilinmiş çelik saclardan laminasyon presleri yardımıyla istenilen ölçülerde rotor ve stator sac paketleri üretilir. Burada elde edilen sac paketleri kendinden perçinli ve istenilen helis açısı verilmiş bir yapıdadır.

Eğer büyük güçlü bir motor üretilecekse, tedarik edilen dilinmiş çelik saclar daireler şeklinde kesilip gagalama makinelerinde (notching press) gagalama işlemine tabii tutulur. Daha sonra gagalama işlemiyle olukları açılmış stator ve rotor laminasyonları bir araya getirilip istenilen paket boyuna göre preslenir ve perçinlenir.

Rotor enjeksiyonun yapılması

Sincap kafesli asenkron motorlarda hareketli olan kısım rotor olarak adlandırılır. Silisli sac paketi ve kısa devre edilmiş iletken baralardan oluşur. Rotordaki kısa devre halkası, baralar, soğutma ve balans pimleri alüminyum enjeksiyon bölümünde dökülür. Bazı özel durumlarda saf alüminyum yerine alaşımlı alüminyum kullanılabilir, ayrıca kaynaklama yöntemiyle rotor iletken çubukları bakır veya pirinçten de yapılabilir.

Alüminyum enjeksiyon bölümündeki büyük eritme potalarında, tedarik edilen alüminyum külçeler eritilir. Tezgahtaki kalıplara göre istenilen uç halkası, soğutma ve balans pimi ölçüsüne uygun olarak rotorlara alüminyum enjeksiyon işlemi gerçekleştirilir. Enjeksiyon işlemi sonrasında rotorların bara açısı, uç halkası ölçüleri ve paket boyları belli aralıklarla kontrol edilir.

Rotora mil geçirme, taşlama ve balans alma işlemlerinin uygulanması

Alüminyum enjeksiyon işlemi gerçekleştirilmiş rotorlara presle geçirilen miller çelikten imal edilir. Milin çıkış ucu kasnak ve kavrama gibi iletim elemanlarının bağlanması amacıyla işlenir ve kama yuvası açılır. Genelde asenkron motorlarında standart olarak mil ucu tek taraflıdır, ancak istek halinde motorlar her iki tarafında mil ucu bulunacak şekilde imal edilebilir.

Mil geçirilen rotorlara belirlenen dış çap ölçüsüne göre tornalama işlemi uygulanır. Bu sayede rotor dış yüzeyindeki ovallik ortadan kaldırılır, stator ve rotor arasında istenilen hava aralığı oluşturulur.

Mil geçirilmiş rotorun tornalama işlemi bittikten sonra balans ayarı yapılmalıdır. Bu işlemin amacı rotorun dengeli ve sarsıntısız dönüş yapabilmesini sağlamaktır. Rotor, balans makinesine yerleştirilerek belli bir devirde döndürülür ve balans değerlerine bakılır. Herhangi bir dengesizliğin olması durumunda rotorun balans pimlerine küçük ağırlık (balans pulu) takviyesi yapılır ve rotor dengeli hale getirilir.

Balans sonrasında rotorun dış kısmı özel bir vernikle kaplanır. Bu vernik rotor yüzeyinde meydana gelebilecek aşınmalara ve erozyona karşı dayanıklılık sağlar. Ayrıca farklı renklerde vernik kullanılması, rotorun imalat sürecinde diğer rotor tipleriyle karıştırılmasını engeller. Rotorun dış yüzeyinin vernikle kaplanmasının ardından mile rulmanlar geçirilir. Böylece rotor, montaj işlemi için hazır hale gelir.

Stator sargılarının sarılması, yerleştirilmesi ve testlerinin yapılması

Stator oluklarına yerleştirilmek için hazırlanan bobinler, yapılan motor tasarımlarına göre farklı kesit ve sarım sayılarındaki bakır iletkenlerden meydana gelir. Bobinleri hazırlamak için sargı makinelerinden yararlanılır. Sac paketi ile bobinler arasında elektriksel izolasyonu sağlamak için öncelikle stator oluklarına mylar adı verilen oluk izolasyon malzemeleri yerleştirilir. Daha sonra tasarım sırasında kararlaştırılan sargı şemasına göre izoleli bakır iletken teller oluklara yerleştirilir.

Sargı yerleştirme işlemi küçük tipteki motorlarda inserting makineleriyle; büyük güçteki motorlarda ise elle gerçekleştirilir. Ayrıca stator oluklarına sargı yerleştirme konusunda geliştirilmiş özel robotik sistemler vardır. Bu sistemler üretim adeti çok olan uygulamalarda üreticiye hem ekonomik hem de zaman yönünden büyük avantaj sağlar.

Bütün bobinler stator oluklarına yerleştirildikten sonra fazlar arası izolasyonu sağlamak için yarım ay şeklinde kesilmiş izolasyon kağıtları bobinlerin arasına yerleştirilir. Sargı yerleştirme işlemi tamamen bittikten sonra sargı uçları belirlenir. Tasarım aşamasında belirlenmiş sargı şemasına göre sargıların uç bağlantıları yapılır. Belirlenen faz uçlarına makaronlama işlemi yapılır. Daha sonra bir araya getirilen sargı uçları kaynaklanır. Kaynaklanan uçları sargılardan izole etmek için makaronlar takılır.

Sargılı stator sac paketinin gövdeye rahat girebilmesi ve motora yerleştirilecek rotorun sargılara temas etmemesi için sargı kısmının sıkı ve düzgün bir formda olması gerekir. Bunun için sargıların ön ve arka kısmına, dövülerek veya pres makinelerinde preslenerek form verilir. Ayrıca verilen formun bozularak tellerin gövdeye temas etmemesi için sargılara bandajlama ve dikim işlemi gerçekleştirilir. Bu işlemler sırasında tellerdeki izolasyona zarar vermemek gerekir, bu yüzden işlemler dikkatlice yapılmalıdır.

İmal edilen sargılı stator sac paketi, sorunsuz çalışabileceğinin anlaşılabilmesi için bazı rutin testlere sokulur. Bu testlerde kopukluk veya şase gibi herhangi bir sorunla karşılaşılırsa sargılı stator sac paketi bir sonraki aşamaya geçemez.

Tüm rutin testleri geçen sargılı stator sac paketi verniklemeye işlemine tabii tutulur. Sargılar, vernikleme ve fırınlarda kurutma işlemleri sayesinde sabit ve sıkı bir form alır. Tüm bu işlemlerden geçen stator, gövde geçirme işlemi için hazır hale gelir.

Gövde ve kapakların işlenmesi, statora gövde geçirme işleminin gerçekleştirilmesi

Motorların gövde ve kapakları, alüminyum enjeksiyon yöntemiyle ya da dökme demirden kum kalıplama yöntemiyle üretilir. İşlenmemiş kapak ve flanşlar CNC tezgâhlarında işlenir. Tedarik edilen işlenmemiş gövdelerin ise iç yüzeyleri talaşlı imalat bölümünde egalize tezgahlarında işlenerek gövde geçirme işlemi öncesi hazır hale getirilir. Verniklenmiş sargılı stator sac paketi gövdeye; pres kullanarak sıkı geçirme metoduyla (bu işlem genelde pik gövdeli motorlar için yapılır) veya gövdenin çeşitli yollarla ısıtılıp genleştirilmesiyle geçirilir. Daha sonra gövde geçirilmiş stator sargı çekirdek grupları fatura açma için talaşlı imalat bölümüne gönderilir.

İçlerine stator sargı çekirdek grupları yerleştirilmiş alüminyum ya da pik (dökme demir) gövdelere egalize tezgahlarında fatura açma işlemi yapılır. Bu işlem;

Gövdeye yerleştirilecek rotorda herhangi bir eksenel kaçıklığın olmaması,
Montajı yapılacak kapağın gövdeye tam olarak yerleşebilmesi,
Rotorla stator arasındaki hava aralığının motorda her noktada eşit dağılması ve
Rotorun dönüşü sırasında statora sürtmemesi için belirlenen toleranslara uygun olarak yapılmalıdır.
Bu son işlemin ardından gövde geçirilmiş stator sargı çekirdek grubu montaj için hazır hale gelir.

Mil, gövde, kapak, flanş, muhafaza tası ve ayak gibi motorun mekanik parçalarının işlenmesi

Tedarik edilen gövde, kapak, flanş ve ayak parçalarının vida yerlerinin açılması, torna ve freze işlemleri talaşlı imalat bölümünde yapılır. Motor muhafaza tasları için ise pres makinelerinde kesilen rondeller, derin çekme makinelerinde şekillendirilir ve muhafaza taslarına ana şekli verilir. Daha sonra pres makinelerinde muhafaza taslarının ön kısmındaki havalandırma delikleri açılır. Tas delme makinelerinde vidalama yerleri açıldıktan sonra ise montaj için son şeklini alır.

Motorun montaj, boyama ve paketleme işlemleri

Montaj hattında, diğer bölümlerde hazırlanmış olan motor parçaları birleştirilerek bir araya getirilir. Bu kapsamda;

Rulmanları geçirilmiş ve balansı yapılmış milin, Sargısı sarılmış, verniklenmiş, gövde geçirilmiş ve fatura açma işlemi uygulanmış statorun, Ayak, kapak, flanş, klemens kutusu, muhafaza tası ve pervane gibi kullanıma hazır hale getirilmiş diğer mekanik parçalarının montaj işlemi yapılır.

Motorun teknik bilgilerini içeren motor etiketi de gövdenin üzerine çakıldıktan sonra montaj işlemi tamamlanır. Montaj işlemi yapıldıktan sonra motor son kez rutin testlere sokulup sorunsuz çalıştığı tekrar kontrol edilir. Tüm üretim ve montaj aşamalarını hatasız geçen motor, son onayın ardından boyanır ve paketlenmek üzere depo kısmına gönderilir. Paketlendikten sonra müşteriye sevk için hazır hale gelir.

Üst düzey elektrik motoru için MEG Endüstri ile irtibata geçebilir, dilerseniz megendustri.com.tr web sitesini ziyaret edebilir ya da info@megendustri.com.tr adresine e-posta iletebilirsiniz.

Türkiye endüstrisine, alana özel, spesifik yayınlar üreten MONETA Tanıtım’ın sektörel dergilerinin ve web portallarının editörlüğünü yapmaktayım. Yeni nesil, dinamik yayıncılık anlayışıyla, dijital ve basılı mecralarda içerik geliştirmek için çalışmaktayız.

Elektrik Motorları

Aemot Elektrik Motorları’nın Ankara merkezli tedarik üssü Abelsan

Yayın Tarihi:

on

Yazar:

Abelsan Elektrik Motorları Genel Müdürü Gökhan Demirbaş ile bir söyleşi gerçekleştirdik. Ankara merkezli olarak faaliyet gösteren firmayı tanıdığımız söyleşide, Aemot Elektrik Motorları ile Abelsan iş birliğine dair de bilgiler edindik.

Abelsan markası hakkında bilgi alabilir miyiz? Hangi ürünleri tedarik etmekte ve hangi markaların temsilciliğini yapmaktasınız?

Abelsan A.Ş. 1986 yılında kurulan ,ilk olarak ABANA (Siemens) elektrik motorlarının Ankara ilinde satış ve pazarlamasını üstlenmiş, daha sonra ürün seçeneklerini geliştirerek bu sektörde gelişimleri takip eden bir firmadır.

Başta Aemot Elektrik Motorları olmak üzere, Yılmaz Redüktör ve ELK Motor’un satış ve satış sonrası hizmetlerini yürütmekteyiz. Bunun yanında Gamak, Volt Motor ve Wat Elektrik Motorları’nın da satışını sağlıyoruz.

AEMOT ile iş ortaklığınız hakkında neler söylemek istersiniz?

Aemot Elektrik Motorları; teknolojiyi takip eden, ilke olarak sanayinin önemini bilen bir grup yönetiminde, her geçen gün kendisini geliştiren bir marka. Günün şartlarına ayak uydurması sayesinde iş birliğimizi önemli bir şans olarak görüyorum.

Ağırlıklı olarak çözüm sunduğunuz ve hedeflediğiniz sektörleri öğrenebilir miyiz?

Birçok sektörde elektrik motoru ve redüktör kullanım alanına hitap etmekle birlikte, başta ağaç işleme makinaları, hidrolik sistemler, fan ve havalandırma uygulaması, vinç, pompa ve kompresör ile ilgili uygulamaları kendimize yakın gördüğümüz olanlardır.

Satış ve satış sonrası hizmetleriniz hakkında bilgi alabilir miyiz?

Elektrik motorlarının tamir ve bakımı ile söz konusu ürünlerin yedek parça ihtiyaçların karşılanması yine firma bünyesinde sağlanmaktadır.

Bir elektrik motorunun seçiminde hangi kriterler mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır sizce?

Elektrik motorunun kullanım yeri önemli olmakla birlikte, özellikle sürekli çalışma ortamında verim sınıfı yüksek motorlar tercih edilmelidir. Fiyat ve en yüksek fayda analizinin iyi yapılması gerekir.

Türkiye piyasasındaki rekabet ortamını nasıl değerlendiriyorsunuz?

Temmuz ayından itibaren IE3 verimli motor üretimine zorunlu geçiş ile üreticilerin adet ve kapasite kullanım artışlarına bağlı olarak, buna hammadde fiyatları ve döviz kurlarındaki değişkenliğin azalmasını da eklersek, elektrik motor fiyatlarının uzun vadede sabit kalacağını, hatta düşebileceğini öngörüyoruz. Bu durumun rekabeti olumlu anlamda değiştirebileceğini söyleyebiliriz.

Son olarak eklemek istedikleriniz nelerdir?

Son olarak pandemi döneminde herkese öncelikle sağlık diler, olağanüstü günlerden geçtiğimiz şu zor günleri bir an önce geride bırakmayı temenni ederim.

Devamını Oku

Elektrik Motorları

NSK, EV motorları için dünyanın en hızlı bilyalı rulmanını geliştiriyor

Yayın Tarihi:

on

Yazar:

NSK, elektrikli araç (EV) motorları için 1,8 milyon dmN’nin(1) üzerine çıkan ultra yüksek hızlı üçüncü nesil bilyalı rulmanlar geliştirdi. Bu yeni rulman EV uygulamaları için dünyanın en hızlı gres yağlı sabit bilyalı rulmanı olmasının yanı sıra aracın daha uzun mesafelere ulaşmasını ve daha fazla enerji tasarrufu elde edilmesini sağlıyor. Buna ek olarak söz konusu rulman, aracın iç kısmında daha fazla alan açmak adına motor ve bileşenlerin boyutlarının küçültülmesini kolaylaştırıyor.

Tüketici ve çevresel talepler doğrultusunda otomotiv üreticileri tek şarjda gidilebilecek mesafenin artırılmasına yardımcı olmak üzere daha küçük ve daha hafif otomotiv bileşenleri üretmeyi amaçlıyor. EV OEM’leri ayrıca daha verimli şekilde çalışan, daha hızlı ve daha güçlü motorlar geliştiriyor. Buna göre özellikle elektrik motorlarında güç aktarım ekipmanlarında kullanılan rulmanların gün geçtikçe artan yüksek hızları ve performansları karşılaması gerekiyor.

EV motorları için tasarlanan önceki (ikinci) nesil ultra hızlı bilyalı rulmanlar 1,4 milyon dmN değere sahipti ve kafes ile yatak sarmasını önleyen teknolojiler konusunda önemli gelişme sağlanmıştı. Buna karşın, üçüncü nesil ürün ile NSK, daha yüksek hızlara uygun rulman ihtiyacını karşılamak üzere sunduğu çözümü geliştirdi.

1,8 milyon dmN’lik dönüş performansı (%28,5’lik artış) sağlamasının yanı sıra yeni rulman, topoloji optimizasyonunun avantajlarından yararlanan dünyanın ilk kafesine sahip. Bu süreç sayesinde ürün performansının en üst düzeye yükseltilmesi amacıyla tasarım alanının iç kısmında malzeme düzenini optimize etmek mümkün oldu.

Yeni rulman ile ilgili olarak topoloji optimizasyonu kafes sağlamlığı veya rijitliğine katkı sağlamayan parçaların ortadan kaldırılması ile gücün en üst düzeye çıkartılmasını ve ağırlığın en aza indirilmesine yardımcı olurken yüksek hızlı dönüş için optimum kafes şeklinin elde edilmesine yardımcı oldu. Kafes performansını ve üretim ile ilgili göz önünde bulundurulacak hususları doğrulamak adına leading-edge simulation teknolojileri kullanılarak kafesin gelişim süresi son derece kısaltıldı.

Kafes, yüksek hızlı dönüş sırasında deformasyonu azaltmak adına standart malzemelerden daha etkin olan yeni, rijitlik seviyesi yüksek bir reçine malzemesinden yararlanıyor. Bunun yanı sıra NSK, rulmanı, yağın yayılma direncini ve bunun sonucu oluşabilecek ısıyı azaltan özel bir gresle doldurarak gres ve rulmanın kullanım ömrünü artırarak yatak sarma riskini azaltmaktadır. NSK’nin geliştirdiği özel gres ve yeni geliştirilen kafesin birlikte kullanılması bu yüksek performanslı sabit bilyalı rulmanın 1,8 milyon dmN’nin üzerinde çalışmasını mümkün kılıyor.

Bu kadar yüksek kapasiteli bir rulmana sahip olan müşteriler çok daha yüksek hızlarda çalıştırılabilecek elektrik motorları geliştirip kullanabiliyor. Güç çıkışının daha yüksek olması verimlilik artışına (birim mesafe başına tüketilen gücün azalmasına) aracın seyahat mesafesinin ve kullanıcı konforunun artmasına olanak tanıyor. Buna ek olarak hızın artması daha küçük motorların kullanılmasını sağlıyor; bu şekilde aracın ağırlığı azaltılıyor ve diğer bileşenlere ya da daha fazla bataryaya alan ayrılmasına veya araç içinin daha geniş tutulmasına olanak tanıyor.

 

(1) dmN: Rulmanın dönüş performansını ölçen bir birimdir. Rulman bölüm hızı (dm) ve dönüş hızı (N) çarpımı ile hesaplanır.

Devamını Oku

Elektrik Motorları

MEG Endüstri güvencesiyle otomasyon sistemi çözümleri

Yayın Tarihi:

on

Yazar:

Güç aktarım sektörünün dinamik çözüm merkezi MEG Endüstri, otomasyon sistemi ekipmanı tedarikinde fark yaratıyor.

Endüstriyel güç aktarım sistemlerinde komple çözüm sunmasıyla öne çıkan MEG Endüstri, mekanik ve elektroniği birleştiren yenilikçi anlayışıyla daima iş ortaklarının yanında yer alıyor. Firma, güç aktarım sistemlerinin otomasyonunda kullanılacak en doğru ürünün tespit edilmesi ve A’dan Z’ye bütün süreçleri kapsayan komple çözümler sunulması noktasında da güvenilir bir hizmet anlayışı sunuyor.

MEG Endüstri’nin sunduğu otomasyon çözümleri arasında şunlar yer almaktadır:

  • Hız kontrol sistemleri
  • Servo motorlar
  • PLC’ler
  • Motor sıcaklık ve akım kontrol sistemleri

Profesyonel hizmet

Otomasyon sistemlerinin sağlıklı ve uzun ömürlü çalışması profesyonellik isteyen bir konudur. MEG Endüstri, otomasyon sistemleri için verdiği devreye alma ve ayar hizmetiyle bu alandaki bütün gerekliliklere tam manasıyla yanıt sunuyor. Alanında uzman üyelerden oluşan MEG Endüstri teknik ekibi, satış ve devreye alma sonrasında yapılan periyodik müşteri ziyaretleriyle otomasyon sistemlerinin sağlıklı bir şekilde çalışmaya devam etmesi için gereken bütün desteği sağlıyor.

2012 yılından beri endüstriyel güç aktarma ekipmanlarının tedarik ve servis hizmetlerinde faaliyet gösteren MEG Endüstri’nin ürün grupları arasında otomasyon çözümlerinin yanı sıra redüktör çeşitleri; genel maksat ve özel çözüm elektrik motorları, vibrasyon motorları ile fren ve kavrama sistemleri de yer alıyor. MEG Endüstri’nin çözüm sunduğu sektörler arasında makine imalat sanayii; pompa ve havalandırma sistemleri, ambalaj ve gıda, geri dönüşüm, maden, çimento, demir çelik, kâğıt, otomotiv, tarım ve hayvancılık, şehircilik ve altyapı gibi birçok farklı alan yer alıyor. MEG Endüstri; Yılmaz Redüktör, ELK Motor, GAMAK Motor, Miksan Motor, Siemens Elektrik Motorları ve Dereli Fren gibi güçlü markalarla iş ortaklığı yapıyor. 

Devamını Oku
Advertisement
Advertisement

Trendler

Copyright © 2011-2018 Moneta Tanıtım Organizasyon Reklamcılık Yayıncılık Tic. Ltd. Şti. - Canan Business Küçükbakkalköy Mah. Kocasinan Cad. Selvili Sokak No:4 Kat:12 Daire:78 Ataşehir İstanbul - T:0850 885 05 01 - info@monetatanitim.com