Connect with us

Pompalar

Pompa seçimi nasıl yapılır?

Yayın Tarihi:

on

Pompa tipinin seçiminde bilinmesi gereken çalışma şartlarının değişkenleri başlıca şunlardır: Debi (Q) ve çalışma noktasında istenilen basma yüksekliği (H) değerleridir. Pompanın büyüklüğü ve devri, pompa seçim eğrilerinden belirlenir. Seçilen pompanın verim, pompa motorunun gücü ve HPSH değerleri gibi diğer parametreleri de pompa performans eğrilerinden okunur.

 

1- Pompadebisi: Q ile gösterilir, birim zamanda pompadan geçen sıvının hacmidir. Yaygın olarak [m3/h] ve[lt/sn] birimleri kullanılır.

2- Pompa basmayüksekliğ i: H ile gösterilir, pompa tarafındanakışı sağlanmak istenilen sıvıya verilen faydalıkinetik enerjidir. Yaygın olarak [m] birimi kullanılır.

3- Sisteminbasma yüksekliği: sistemin basma yüksekliği Haş ağıdaki gibi belirlenir:

H=h+TDP+ PA  formülü ile bulunur.

h-basılacak sıvının serbest sıvı yüzeyi ile basıldığı yer arasındaki statik yükseklik farkıdır.

TDP-tüm basınç kayıplarının toplamıdır. Bu toplam basınç farkı emiş  ve basma hattındaki

borulardaki sürtünme kayıpları, tüm vana, armatür ve fittingslerin sürtünme kayı plarından oluşur.

PA  – akma basıncı , basma hattının sonunda sıvının vana, armatür veya borudan akış  basıncıdır.

Her hattın pompanın Q-H grafiği üzerinde kendine özel bir sistem eğrisi vardır. Her pompanın optimum çalışma noktası sistem eğrisi ile pompa karakteristik eğrisi olan Q-H eğrisinin kesişme noktasıdır. Genellikle pompa devir sayısının, fan çapının veya sistemin karakteristiğinin değiştirilmesiyle çalışma noktası değişebilir. Sistemin karakteristik eğrisinin değiştirilmesi şu yöntemlerle yapılır. Eğer basılan sıvı viskozitesi su veya benzeri değerde ise sistemin karakteristiğini değiştirmenin pratik yolu boru hattının basınç kayıplarını artırmak veya azaltmaktır. Bu boru çapını değiştirerek veya vanayı açıp kapatma şeklinde olur. Diğer bir yolu ise statik kısmının değiştirilmesidir. Bu basma hattının basıncı veya su seviyesinin artırılması veya azaltılması şeklinde olur.

Pompa karakteristik eğrisinin değiştirilmesi ise şu eşitliklerdeki değişkenlerin fonksiyonudur. Pompanın çarkının çapı, debisi ve basma yüksekliği arasındaki matematiksel bağlantı şöyledir:

[D2/D1]2 = Q2/Q1 = H2 / H1

D-  burada pompanın çark çapını göstermektedir. Ayrıca pompayı tahrik eden motorun devir sayısı da değiştirilerek pompanın karakteristik eğrisi değiştirilebilir.

n 2 / n 1= Q2/Q1 [n2/n1]2 = H2 / H1 [n2/n1]3 = P2 / P1

Viskozitesi ve yoğunluğu sudan farklı olan akışkanların kullanıldığı sistemlerde pompanı seçiminde bu durum dikkate alınmalıdır. Bu gibi durumlarda hem sistemin karakteristiği hem de performans değerlerinde sapmalar olur. Pompalanan akışkanın viskozitesi arttığında pompanın bu akışkan için debi, basma yüksekliği, verimi düşer, ihtiyaç duyulan motor gücü artar. Pompa sisteminin kurulmasında pompanın emniyetle çalışabilmesinin en önemli karakteristiklerden biri de emiş koşullarıdır. Pompanın çalışma şartları pompa içerisinde kavitasyona sebep olmamalıdır. Pompalarda net pozitif emme basıncı diye adlandırılan NSPH değeri bir pompanın öngörülen işletme değerinde kavitasyonsuz ve verimli bir şekilde çalışabilmesi için, pompanın emiş ağzında var olması gereken nominal su basıncını ifade eder. Kavitasyon akışkanın çalışma sıcaklığındaki buharlaşma basıncı ile ilgilidir. Akışkanın pompa emişinde buharlaşmaması için gerekli olan asgari basınç akışkanın sıcaklığı ile birlikte artmaktadır.

15oC deki suyun buharlaşmaması için pompanın emişinde varolması gereken asgari basınç Pd= 0,01704 bar yani yaklaşık 0,17 metre iken 60oC deki suyun buharlaşmaması için gereken asgari basınç Pd= 0,19920 bar yani yaklaşık 2 metreye yükselmektedir. Pompa performans eğrilerinin alt kısımlarında gösterilen pompanın HSPH karakteristiğidir. Problemsiz çalışma için bu değer mevcut NSPH değerinden küçük olmalıdır.

NPSHmevcut > NPSHpompa

Atmosfere açık tanklı uygulamalarda atmosfer basıncının yaklaşık 9,5 mSS olduğu varsayılırsa, sistemin mevcut NPSH değeri şöyle hesaplanır.

NPSHmevcut =9,5-( DPe + he + Pd )

Bu formülde DPe emiş hattı basınç kayıpları toplamı, he emiş derinliği ve Pd akışkanın buharlaşma basıncı yerlerine konularak bulunur.

Pompanı motor gücünün doğru olarak seçilmesi de önemlidir. Motor gücünün doğru olarak seçiminde şu formülden faydalanılır:

P=[(Q x H x p ) / ( 367 x n )] x femniyet

Pompanın işletim noktasındaki debisi Q[m3/h], basma yüksekliği H[metre], akışkanın yoğunluğu p[kg/dm3] birimleriyle ve pompa verimi n ise ilgili pompa eğrisinden alınarak formülde yerine konulduğunda , gerekli olan asgari motor gücü P[kW] olarak bulunur. Kullanılan akışkan su olduğunda p=1[kg/dm3] kabul edilerek dikkate alınmaz.

Emniyet faktörü ise kullanılacak motorun nominal gücüne aşağıda verilen oranlarda emniyet payı eklemekle bulunur.

P <= 1,5 kW  lı k mil gücü için femniyet =1,15 tir.

P <= 15 kW  lı k mil gücü için femniyet =1,1 dir.

P > 15 kW  lı k mil gücü için femniyet =1,05 tir

Şekil 1

ÖRNEK :Şekilde görüldüğü gibi pompa seviyesinden 40 mSS kot farkı ve 610 metre mesafede bulunan bir sulama havuzuna Q = 75 m3/h basabilecek pompanın seçimini yapınız.

ÇÖZÜM :BU POMPANIN SEÇİMİNDE Q = 75 m3/h ve 40 mSS kapasiteli pompayı, pompa kataloğundan seçer ve montajını yaparsak, bu pompanın iş görmediğini acı bir tecrübe olarak görürüz.

Pompa seçiminde emiş  klepesi, emiş  borusu, dirsek, basma hattındaki çek valf, vana, dirsekler, TE ler ve hat boyunca borularda meydana gelecek direnç kayı plarınında hesaplanması  gerekir.

SİSTEM TOPLAM MANOMETRİK BASMA YÜKSEKLİĞİNİN HESABI (Hm)

Hm  = Hg  + hke  + hkb

a – (Hg) nin hesaplanması

Hg = hsb + hse = 40 + 5 = 45 mSS  i Hg = 45 mSS

b – (hke ) Emiş borusundaki direnç kayıpları

5″ Emiş tarafı toplam boru boyu 6m + 2m ………………………………………8 m (Şekil 1 den)

5″ Emiş klepesi eşdeğer düz boru boyu 1 adet x 10m ……………………….10 m (Şekil 1 tablodan)

5″ Standart dirsek eş değer düz boru boyu 1 adet x 4,5m ………………….+ 4,5 m

Emiş tarafı toplam eş değer düz boru boyu …………………………………….22,5 m (Şekil 1 tablodan)

hke  = 22,5 x ( 75 m3 /h – 5″ boruda sürtünme kaybı ) = 22,5 x        3,468

100

hke = 0,780mSS

c- (hkb ) basınç borusundaki direnç kayıpları

4″ basınç tarafı toplam boru boyu 10m + 600m …………………………………..610 m (Şekil 1 den)

4″ Çek valf eş değer düz boru boy ve eş değeri 1 adet x 8m ……………………8 m (Şekil 1tablodan)

4″ Standart dirsek eş değer düz boru boyu eş değeri 3 adet x 3,5m ………..10,5 m (Şekil 1 tablodan)

4″ Sürgülü vana eş değer düz boru boyu eş değeri 1 adet x 0,75m ……+ .. 0,75m

Basınç tarafı toplam eş değer düz boru boyu ……………………………………..629,25m (Şekil 1 tablodan)

hkb  = 629,25 x ( 75 m3 /h – 4″ boruda sürtünme kaybı ) = 629,5 x   9,892

100

hkb = 62.25mSS

d – Hm = Hg + hke + hkb            Hm=108,03 mSS

Seçilecek pompa

Q75m3/saat    H= 108,03mSS

KAYNAK: http://www.kumetek.com/Turkish/destek/pompasecimi.htm

Türkiye endüstrisine, alana özel, spesifik yayınlar üreten MONETA Tanıtım’ın sektörel dergilerinin editörlüğünü yapmaktayım. Yeni nesil, dinamik yayıncılık anlayışıyla, dijital ve basılı mecralarda içerik geliştirmek için çalışmaktayız.

Pompalar

Ankara’nın en yüksek binasında Mas Grup imzası

Yayın Tarihi:

on

177 metre ile Ankara’nın en yüksek binası olan Elmar Towers’da, Mas Grup’un yüksek verimli ürünleri tercih edildi.

Elmar Yapı AŞ tarafından inşaatı tamamlanmak üzere olan Elmar Towers, 50 katlı uzun kulesi, 136.000 m2 inşaat alanı ve 803 adet daire sayısı ile Ankara’nın en göz kamaştırıcı projelerinden bir tanesi oldu. Yatırım bütçesi yaklaşık 650 milyon TL olan projede konutların yanında AVM ve sosyal yaşam alanları bulunuyor.

Konuyla ilgili bilgi veren Mas Grup İç Anadolu Bölge Satış Yöneticisi Fırat Küreş, “Pompa firmaları için yüksek binalar hem zor hem de prestijli projelerdir. Bu tip binaların yapısı nedeniyle, kullanılan pompa sistemlerinin, binanın en alt katından en üst katına kadar suyu aynı konforda kullanıcılara sunması, yüksek basınç değerlerine dayanıklı olması ve işletme maliyetlerinin de düşük olması gereklidir. Şirketimizin ürünleri ülkemiz ve dünyanın değişik ülkelerindeki yüksek katlı projelerde zaten kullanılıyor. Her projenin zorlukları ile başa çıkmak önemli ancak Elmar Towers gibi iddialı bir projede ürünlerimizin kullanılıyor olması bize ayrı bir gurur verdi. Projenin çözüm ortağı olmaktan çok mutluyuz” dedi.

Elmar Towers’da Mas Grup’un dünya standartlarında ürettiği GENiO serisi pompa ve basınçlandırma sistemleri, atık su pompaları, yangın sistemleri, genleşme tankları ve bu sistemlerin kontrol üniteleri ile aksesuarları kullanılmakta.

Devamını Oku

Pompalar

Wilo, “Enerji Çözümleri” projesi ile sürdürülebilir kalkınmaya katkı sağlıyor

Yayın Tarihi:

on

Hazal Yıldız – Wilo Pompa Sistemleri A.Ş. İş ve Ürün Geliştirme Sorumlusu

Elektrikle çalışan makinelerde enerji tüketiminin yaklaşık yüzde 20’lik bir bölümü pompa sistemleri tarafından kullanılıyor. Bu durum, verimli pompa sistemlerinin önemini çarpıcı bir şekilde ortaya koyuyor. Sürdürülebilir kalkınma için enerji verimliliği odaklı bir yaklaşım sergileyen Wilo, geliştirdiği “Enerji Çözümleri” projesiyle her geçen yıl daha çok işletmeye fayda sağlıyor. Wilo’nun enerji çözümleri uygulaması beş aşamadan oluşuyor: “Mevcut sistemlerin enerji tüketimlerinin ve çalışma şartlarının etüdü”, “pompa sistemlerinin optimizasyonu için tekrar boyutlandırılması ve yapılandırılması”, “yeni sistem için yatırım maliyeti ve amortisman süresinin belirlenmesi”, “var olan pompa sistemlerinin enerji tasarruflu pompalarla değiştirilmesi” ve “sistem devreye alım sonrası hesaplamaların doğrulanması”.

Enerji, günümüz dünyasında şirketlerin en önemli giderlerinden biri olarak dikkat çekiyor. Toplumların sürdürülebilir kalkınmalarının sağlanması, ancak enerjinin verimli kullanılması ile mümkün hale geldi.

Enerji kaynaklarının en önemlilerinden olan petrol, doğalgaz, kömür gibi fosil yakıtların hızla tükenmekte oluşu, enerji tasarrufu ve verimlilik konularını gündeme getiriyor.

Enerji verimliliği, tüketilen enerji miktarının, üretim miktarını, kaliteyi ve konforu etkilemeden düşürülmesini sağlamaktır. Konfordan ve üretim miktarından ödün vermemenin tek yolu da verimli cihazlar kullanmaktan ve gereksiz kullanımı engellemekten geçiyor.

Verimli sistemlerle yüzde 30 enerji tasarrufu

Tüm dünyada elektrik tüketen makineler üzerinde yapılan bir araştırma, pompaların tüketimde yüzde 20 oranla 1. sırada yer aldığını ortaya koydu. Bu durum, pompa üretici ve kullanıcılarında sistemin daha verimli kullanılmasına yönelik arayışlara neden oldu. Şu anda kullanılmakta olan IE3, IE4 verimliliğe sahip motorlar ve yeni nesil IE5 motorlar sayesinde, pompalarda enerji verimliliği açısından üst sınırlara yaklaşıldığı ve bundan sonra yapılacak iyileştirmelerin birkaç puandan fazla olamayacağı öngörülüyor. Ancak, pompa sistemlerinde verim iyileştirme çalışması kapsamında; pompaların uygun seçimi ve kullanımı, borulardaki basınç kayıplarının incelikle hesaplanarak minimum değerlere indirilmesi, değişken debili sistemlerin ve otomasyonda kullanılan sistemlerin iyileştirilmesi yolu ile elde edilecek enerji tasarrufunun yüzde 30 civarında olacağı hesaplanmıştır.

Wilo’dan ücretsiz ölçüm hizmeti

İşletmelerin bir yandan kısıtlı enerji kaynaklarını daha verimli kullanarak sürdürülebilir gelişim sağlamaları, bir yandan da tasarruf edebilmeleri için Wilo Pompa Sistemleri olarak ücretsiz PAR (Pro Active Replacement) ölçüm hizmeti veriyoruz.

Uzman kadromuz tarafından işletmelerde enerji tüketimini ölçüp analiz ederek, öncelikli olarak enerji tasarrufu yapılabilecek alanları belirliyoruz. Mevcutta bulunan düşük verimli pompaların gerekli ölçümleri yapıldıktan sonra enerji tüketimleri hesaplanıyor. Yapılan ölçümler sonucunda sistem ihtiyaçlarına göre belirlenen yüksek verimli ve daha az enerji tüketimi sağlayacak olan yeni pompalar seçiliyor. Bu pompaların değişimi durumunda sağlanacak enerji tasarrufu, yıllık ve 10 yıllık enerji maliyeti kazancı, gerekli yatırım miktarı ve amortisman süreleri hesaplanarak profesyonel bir rapor hazırlanıyor. Var olan pompa sistemlerinin enerji tasarruflu pompalar ile değiştirilmesi durumunda ise sistem devreye alınıp hesaplamaların tümü doğrulanıyor.

Bakım ve servis giderleri de azalıyor

Bu çalışmalarımız ile enerji tüketiminin yüksek oranlarda düşürülmesinin yanı sıra, gerekli ölçümler yapılırken mevcut sistemdeki aksaklıkların tespiti, sistemlerin doğru ve amacına uygun şekilde çalışıp çalışmadığının kontrolü, sistem kayıplarının gözden geçirilmesi, bakım ve servis giderlerinin azaltılması gibi işletmeler için birçok fayda sağlamayı da amaçlıyoruz.

Örnek olarak hazırladığımız ve aşağıda paylaştığımız “Pompa Enerji Verimlilik Analiz” raporunda ilgili işletmenin sadece bir kısmına ait pompa bilgilerine yer verildi. Bu işletmede, belirtilen uygulamalar ve yatırımlar yapıldığında, sistemin kendisini ortalama 12 ayda amorti ettiği ve işletmenin elektrik giderlerinde yüzde 42 oranında bir tasarruf sağladığı gözlemlendi.

“Wilo Enerji Çözümleri” projemiz sektörümüzde ses getirdi ve büyük ilgi gördü. Verimli sistemlerimizi her geçen yıl daha çok işletmeye ve tesise uyguluyoruz. Wilo olarak tasarruf bilincinin oluşmasına ve sürdürülebilir kalkınmaya katkı sağlamaya devam edeceğiz.

Devamını Oku

Pompalar

NSK, pompa üreticisinde 34.500 euro tasarruf sağladı

Yayın Tarihi:

on

Su arıtma uygulamaları için santrifüj pompa üreticisi olan firma, yeni geliştirilen yüksek hızlı tasarımlarında yaptıkları testlerde ortaya çıkan ve tasarım değerlerinin üzerinde olan yüksek sıcaklığın sebebini anlayamıyordu. Bununla ilgili olarak endişe duyan şirket, NSK ile iletişime geçti. NSK, şirketin Fransa’daki üretim tesisine, titreşim analizi yapmak için bir AIP + (Katma Değer Programı) uzmanı gönderdi. NSK´nın yaptığı Durum İzleme Hizmetinin (CMS) yaptığı analizler sonrası çıkan sonuçlar sayesinde firmanın 34.500 euro tasarruf etmesi sağlandı. NSK´nın Durum İzleme Hizmeti, erken aşınma belirtilerini tespit etmek için hassas ve kapsamlı bir yöntemdir.

NSK´nın CMS yöntemi, makine çalışır durumda iken rulman ve dişli çarklar gibi makinenin bileşenlerinin durumunu belirler. Süreç, başlangıç olarak her bir makineyi ve CMS’ye uygunluğunu değerlendirmek için bir puanlama sistemi kullanan bir anket içermektedir. NSK´nın analiz için olan yazılım modellemesi veya sistemi optimum gözlemleme noktalarını belirlemek için kullanılır. Verilere ve raporlara göre, bir kerelik veya periyodik olarak analizler gerçekleştirilir.

NSK´nın CMS yöntemi, firmada üretilen prototip pompada bulunan rulmanın aslında optimum koşullarda sorun çıkarmayacağını belirledi. Fakat, titreşim analizi sonucu açıklanamayan sıcaklık artışının kaynağının aslında bir yağlama sorununa bağlı olabileceğini belirledi. Bu, müşterinin yüksek hızlı uygulamalar için yeni bir yağlama yöntemi kullanarak projeyi ilerletmesine yardımcı oldu.

NSK’nın değer teklifinin bir parçası olarak, müşterinin işyerinde yapılan durum izleme incelemesi, tüm teknik verileri, ölçüm koşullarını ve spektrum analizinin açıklamalarını içermiştir. Sabit çalışma hızında, sıcaklığın hızlı bir şekilde artmaya başladığı ve bunun potansiyel yağlamayla ilgili bir sorun olduğuna dikkat çekilmiştir.

Hâlâ çalışmakta olan bir makinenin durumuna ilişkin bu canlı değerlendirme, NSK´nın uzman ekibinin kritik bileşenlerin ömrünü tahmin etmesini sağlayarak, müşterinin bakım planlarını daha iyi yapmasını sağlar. CMS, erken aşınma belirtilerini ve ilgili sorunları tespit etmekte en hassas ve kapsamlı yöntemdir.

Santrifüj pompa üreticisinde, CMS 6 aylık Ar-Ge maliyetlerinin yanı sıra test donanımının işletme maliyetlerinde de 34.500 euro tasarruf sağladı.

NSK Avrupa Endüstriyel İş Biriminde görevli AIP & Güney Avrupa Hizmetler Müdürü Mathieu Piquemal, “Titreşim analizinin, NSK´nın uzmanlarının becerileriyle bir araya gelmesi, duraksayan bir kalkınma projesinde ani ve önemli bir kazanım sağladı” dedi.

Aynı zamanda MIBoC ISO18436-2 sertifikalı bir titreşim analisti olan Piquemal, “Tasarımcıların ve Ar-Ge mühendislerinin müşterilerin ihtiyaçlarına göre yeni nesil çözümleri hızlı bir şekilde sunması için pazara sunuş hızı, OEM’ler için önemlidir” diye ekledi.

Operasyonel maliyet tasarrufu ve performans iyileştirmelerinin yanı sıra NSK, tam kapsamlı bir tedarikçi olarak, gerekirse kritik rulman ve lineer yedek parçalarının sağlanmasında yardımcı olabileceği güvencesini sağlar.

Devamını Oku

Trendler